Jak analizować raport BIK? Na co zwrócić uwagę?

W poprzednim wpisie przedstawiony został poradnik, który pokazuje, jak krok po kroku pobrać raport BIK. Samo pobranie raportu to połowa sukcesu. Trzeba go jeszcze umiejętnie przeanalizować.

Ogrom informacji, jakie znajdują się w raporcie może przerazić, ale nie mnie. Analiza kilku raportów dziennie to norma. Ilość przeanalizowanych przeze mnie raportów liczyłbym w tysiącach. W tym wpisie omówię najważniejsze aspekty, na które należy zwrócić uwagę. Aby łatwiej poruszać się po niniejszym artykule, pod opisem danego zagadnienia umieszczone zostało zdjęcie poglądowe.

1. Od czego zacząć?

Pierwsza rzecz, na którą zawsze zwracam uwagę podczas analizowania raportu to data jego wygenerowania. Banki oraz firmy pożyczkowe średnio 2 razy w tygodniu aktualizują BIK. Jeśli raport jest starszy niż 2 tygodnie, a sytuacja w tym czasie zmieniała się (opóźnienia w spłacie, nowe zapytania kredytowe, świeże zobowiązania), wówczas nie odzwierciedli on aktualnej sytuacji, co finalnie utrudnia podjęcie skutecznych działań w celu uzyskania finansowania. To, co już na pierwszy plan wrzuca się w oczy to bieżący status płatności wyrażony symbolem i kolorem. W powyższym przypadku, czyli kolor zielony – oznacza brak bieżących opóźnień. W przypadku pojawienia się pomarańczowego znaku graficznego – oznacza on opóźnienia bieżące od 1 do 30 dni, natomiast znaczek koloru czerwonego – opóźnienia bieżące trwające powyżej 30 dni.

2. Punktacja ogólna

Jest to druga wskazówka, która informuje o sytuacji kredytobiorcy. Ze swojego doświadczenia przyjmuję, że „dobra” punktacja, czyli taka przy której szanse na kredyt są duże, to minimum 60 punktów. Ocena poniżej 60 oznacza, że występują czynniki mające negatywny wpływ na punktację. Ich ustalenie poprzez analizę raportu zazwyczaj nie stanowi żadnego problemu. Niższa punktacja oczywiście nie wyklucza możliwości uzyskania kredytu, bowiem nie jest to najważniejszy aspekt. Co więcej, bardzo często punktację zaniżają wpisy, których można pozbyć się w dość szybki i nieskomplikowany sposób.

3. Podsumowanie aktywnych zobowiązań

To podstawowa i najważniejsza tabela w naszym raporcie. Zawiera ona typy zobowiązań, przyznane kwoty, salda do spłaty, wysokość rat oraz informację o historycznych i aktualnych zobowiązaniach. Przykładowe podsumowanie wygląda następująco:

Jak widzimy właściciel raportu posiada 4 zobowiązania, których miesięczne raty wynoszą 2537 zł. Oprócz tego posiada kredyt odnawialny (tzw. limit w rachunku), który banki również doliczają do miesięcznych obciążeń (banki przyjmują od 2% do 5% przyznanej kwoty limitu jako miesięczne obciążenie, co oznacza iż posiadając limit na kwotę 5 000 zł, z którego w ogóle nie korzystamy – bank i tak przyjmie określony procent od kwoty przyznanej czyli od 5 000 zł). Co możemy wyczytać z powyższego przykładu? Otóż:

– nie występują bieżące opóźnienia (kolumna: Bieżąca płatność)

– przy kredycie odnawialnym zdarzyło się wcześniej opóźnienie w przedziale 1-30 dni (kolumna: Najgorsza historyczna płatność i pomarańczowy kolor symbolu)

– wystąpiło przekroczenie przyznanej kwoty limitu (kolumna: Pozostało do spłaty – gdzie kwota do spłaty przewyższa o 66 zł kwotę przyznanego limitu)

– na żadnym zobowiązaniu nie wystąpiło opóźnienie powyżej 30 dni, co jest bardzo dobrą informacją (brak symbolu w czerwonym kolorze)

Co jednak w przypadku, kiedy klient miał opóźnienia? Wówczas takie podsumowanie może wyglądać w następujący sposób:

Jak widzimy klient posiadał w swojej historii zobowiązania, które były opóźnione powyżej 30 dni (czerwony symbol w kolumnie „Najgorsza historyczna płatność”), jednak na dzień pobrania raportu nie występują bieżące opóźnienia na tym zobowiązaniu. Oprócz tego, posiada opóźnienie bieżące w przedziale 1-30 dni w pozostałych zobowiązaniach. Opóźnienie może dotyczyć zarówno jednego, dwóch jak i wszystkich tych zobowiązań.

Doświadczony pośrednik zwróci również uwagę na wysokość miesięcznych zobowiązań w stosunku do kwoty do spłaty. Jak widać na powyższym podsumowaniu klient ma do spłaty na dzień pobrania raportu kwotę 31 897 zł, a miesięczne raty wynoszą aż 11 219zł! To sugeruje, że w raporcie znajdują się chwilówki odnawialne (o tym w osobnym artykule).

Jak widać takie zestawienie informuje, czego spodziewać się po analizie kolejnych stron oraz na co szczególnie zwrócić uwagę.

4. Zapytania kredytowe oraz Informacja z BIG InfoMonitor

W tym miejscu otrzymujemy zbiorczą informację, ile zapytań kredytowych zrobiliśmy w ciągu ostatnich 12 miesięcy oraz czy posiadamy wpis w którejś z baz gospodarczych (np. za nieopłacone mandaty, niezapłacone abonamenty, wypowiedziane chwilówki itd.) Standardowe podsumowanie zazwyczaj wygląda tak:

Jeśli jednak mamy problem w bazach gospodarczych, to nie będzie szans na konsolidację chwilówek do momentu wyjaśnienia sytuacji i usunięcia negatywnego wpisu. Tak wygląda raport w momencie, w którym klient posiada wpisy w bazach:

5. Informacje szczegółowe:

To najdłuższa część raportu. Można ją podzielić na 3 główne części:

1. Zobowiązania w trakcie spłaty – są to rozpisane wszystkie aktualnie spłacane zobowiązania. Najważniejsze informacje, jakie znajdziemy w opisie to:

– data powstania zobowiązania

– typ zobowiązania

– pierwotna kwota

– bieżąca wysokość raty

– kwota do spłaty

Oprócz powyższych danych, znajduje się tam również harmonogram, pokazujący historię spłaty danego zobowiązania. Przykładowe podsumowanie dotyczące kredytu wygląda następująco:

2. Zamknięte zobowiązania kredytowe w BIK – jest to informacja, która dotyczy zobowiązań całkowicie spłaconych. Dane, które znajdziemy w tym dziale są analogiczne do zobowiązań w trakcie spłaty. Dodatkowo otrzymamy informację, kiedy dane zobowiązanie zostało zamknięte. Jeśli mieliśmy opóźnienia w zobowiązaniach zamkniętych, informacja ta nie będzie widniała w głównej tabeli z podsumowaniem zobowiązań. W związku z tym przeanalizowanie zamkniętych zobowiązań ma duże znaczenie przy szukaniu przyczyn niskiej punktacji.

3. Zobowiązania przetwarzane w celach statystycznych – są to zamknięte zobowiązania, które będą widoczne tylko dla nas. Banki nie będą widziały tych informacji przy składaniu wniosku kredytowego, oczywiście z wyjątkiem tych banków, w których takie kredyty były zawarte.

6. Zapytania kredytowe  BIK

To ostatni, ale często najważniejszy punkt analizy. Należy tutaj zwrócić uwagę zarówno na daty poszczególnych zapytań (policzyć ilość zapytań w ostatnim miesiącu, trzech oraz sześciu miesiącach), sprawdzić do jakich banków oraz firm były składane zapytania, ustalić z klientem efekt zapytań oraz oszacować, czy da się zmniejszyć tę ilość przed złożeniem wniosku. Tak wygląda część dotycząca zapytań:

7. Podsumowanie

Analiza raportu BIK nie jest ani trudna, ani łatwa. Podstawową kwestią jest jego umiejętne czytanie i zwracanie uwagi na to, co istotne. Wszystko zależy od sytuacji, w jakiej się znajdziemy. Jeśli posiadamy chwilówki, zdarzały nam się opóźnienia, punktacja jest niska (mimo, iż wszystko wygląda dobrze na pierwszy rzut oka), wówczas zalecamy oddać raport w ręce specjalistów. Nie jest sztuką stwierdzenie, czy mamy dobrą, czy słabą punktację – co więcej, jest to pojęcia względne i to, co dla jednego banku będzie słabą punktacją, dla innego okaże się być wystarczającą. Priorytetem jest znalezienie przyczyny, wyciągnięcie odpowiednich wniosków oraz przygotowanie planu działania, żeby poprawić sytuację i doprowadzić wniosek do pozytywnej decyzji kredytowej.